منو

01
دوشنبه, جون


گزارش و تحقیق : دکتر ونوشه شکری
حمام های کاراکالا Terme di Caracalla
حمام ها"terme" به زبان ایتالیایی و"thèrmai" به یونانی به معنی "چشمه های آب گرم" یک سرویس بهداشتی عمومی و همچنین یکی از اصلی ترین اشکال سرگرمی در رم بود. حمام ها فقط برای استحمام ، ورزش و بهداشت شخصی نبودند بلکه مکان هایی برای دیدار ، قدم زدن و مطالعه بودند. در این گزارش به بررسی حمام های کاراکالا در ایتالیا می پردازیم که یکی از بزرگترین مکان های باستان شناسی در رم است وامروزه به موزه تبدیل شده و برای بازدید عموم باز است.
همانطور که از نام آن پیداست ، امپراطور کاراکالا ،این حمام ها را در قرن 3 میلادی در قسمت جنوبی شهر بنا کرد. برای رساندن آب به این ساخت و ساز عظیم ، شاخه ویژه ای از قنات آکوآ مارسیا Aqua Marcia ساخت که نام آن را از خانواده امپراطوری گرفت. این پروژه عظیم تنها به لطف فناوری پیشرفته و صدها برده و در طول 5 سال به پایان رسید. نویسنده لاتین ، پولمیوس سیلویسPolemius Silvius ، این حمام ها را یكی از هفت عجایب روم خواند. این نوعی پروژه ریسک پذیر و باشکوه بود که معماری رومی آن را به خوبی انجام داد: سقف هایی با طاق های عظیم و دهانه های بزرگ ، همه در کنار هم ساختمانهای دیدنی و متناسب با نسبت های باورنکردنی ایجاد کرده اند. این ساختارها که تا به امروزه زنده مانده اند ، حتی اگر عنصر اساسی «آب» دیگر در درون آنها جریان نداشته باشد ،هنوز هم خارق العاده هستند. این حمام ها در واقع برای استفاده گسترده مردم در محلات اطراف توسط امپراطوری ساخته شده که تمایل به جلب رضایت مردم داشته است. ورودی در هر ساعت از شبانه روز رایگان و در دسترس بود
این مکان روزانه بیش از 6000 نفرگنجایش داشت. مجتمع معماری حمام های کاراکالا در یک محوطه مستطیل شکل قرار گرفته بود ، که هر طرف آن بیش از 400 متر طول داشته که دسترسی اصلی آن در ضلع شمالی بوده است. حمام ها علیرغم شکل ظاهری خاص خود ، عمدتاً مورد توجه افراد طبقه کارگر بودند چون افراد مرفه معمولاً در خانه های خود حمام خصوصی داشتند.
معابر و سالن های مرکزی بزرگ توسط سقف های طاقدار عظیم پوشانده شده بود. این سالن ها دارای دو ردیف پنجره بزرگ بود که در معرض نور خورشید قرار داشتند.
استخرها توسط مخازن عظیمی تغذیه می شدند که می توانستند تا 80.000 متر مکعب آب نیز در خود جای دهند. سقف های بالای استخرها با کاشی های شیشه ای رنگی تزئین شده بودند.
برای گرم کردن آن ، اجاق گازهای زیرزمینی بسیار بزرگی وجود داشتند که هوای گرم را از طریق فضاهای زیر طبقات پخش می کردند. اجاق ها با مقادیر باورنکردنی از چوب تغذیه می شدند و رومی ها متأسفانه به دلیل استفاده بی رویه قطعات عظیمی از اراضی جنگلی معروف بودند.
اتاق های زیر زمینی
در زیر طبقات حمام ها فضاهای خدماتی وجود داشت که امکان مدیریت حمام ها به دور از چشم مشتریان خود را فراهم می کرد. مجموعه پیچیده ای از اتاق های زیر زمینی که در حال حاضر قابل بازدید نیستند ، یک نمای فوق العاده را ارائه می دهد: اجاقهای عظیم و فضای ذخیره سازی چوب و کوره ها جهت گرم کردن آب برای حمام های گرم و سونا ، و همچنین کارخانه و سیستم تنظیم آب و سایر سازه ها ، در این فضای جالب زیرزمینی با بیش از سه متر ارتفاع نگهداری می شدند. برای جلوگیری از پوسیدگی کف چوبی زیرزمین ، پنجره های سقفی ساخته بودند که باعث ایجاد جریان هوابه داخل می شد.
در طول سال ها ، حمام های حرارتی بارها و بارها احیا شدند تا اینکه سرانجام در 537 کار خود را برای همیشه متوقف کردند.
موزه جدید
در دسامبر 2012 در زیرزمین حمام های کاراکالا در سایت باستان شناسی در رم موزه جدیدی افتتاح شد. این موزه که توسط وزارت باستان شناسی دولت ایتالیا اداره می شود ، چهل و پنج قطعه بزرگ باستان شناسی را در خود جای داده است ، که قبلاً هرگز به صورت عمومی نمایش داده نشده بودند.
نمایشگاه دائمی این موزه ، که توسط معمار فابیو فرونساری Fabio Fornasari طراحی شده است ، با هدف نشان دادن چگونگی استفاده مردم رم از سالن های گرمایشی در گذشته است ، که این موضوع را با استفاده از عناصر ، مواد و رنگ هایی که به دقت انتخاب شده اند برای برانگیختن نقش و اهمیت آب در حمام های روم باستان بخوبی به نمایش درآورده است.
آثار باستانی در موزه با دقت داخل قاب های فلزی بزرگ قرار گرفته اند تا بازدید کنندگان بتوانند هر قطعه را با جزئیات تماشا و مطالعه کنند ، که البته این آثار در پس زمینه ای چشمگیر از ساختار تزیینی جذاب و پیچیده ای از حمام کاراکالا قرار گرفته اند.
آثار به نمایش در آمده در این موزه ، شامل سرستون های غول پیکر از هرکول ، ونوس و مارس و به صورت فیگوراتیو می باشد که در فریگیداریوم frigidarium (اتاق سرد) و ناتاسی natatio (استخر) یافت می شود ، همچنین این مجموعه دارای قطعاتی از حجاری و نقوش برجسته بزرگ است که کاراکالا برای یادبود فعالیت های رزمی خود ، از ستون مارکوس اورلیوس الگوبرداری کرده بود . این نقش برجسته ها ، مبارزات مختلفی را علیه مردم شمالی در حدود سال 200 میلادی به ثبت رساند و صحنه هایی از نبردها و زندگی نظامی را نشان می دهد.
معمار فابیو فروناری ، مسئول طرح و مفهوم نمایشگاه ، درک عمیقی از تعلق خاطرش را در این پروژه ارائه داد. هنگامی که برای اولین بار از زیر زمین پایین آمد ، ناگهان خود را در یک محیطی وسوسه انگیز و پر از فرصت پیدا کرد .هرچند در نگاه اول مانند هر تونل زیر زمینی قدیمی ، بدون هیچ گونه نشانه ای از پیچیدگی و هوشمندی برای ساخت یک گالری بود.
کف مرطوب ، آب و خاک که دیوارها را شسته بودند ، این ایده را به وجود آورد تا شکوه و عظمت قبلی حمام ها را احیا کند: تنها عنصر مفقود شده ، خود آب بود. او تصمیم گرفت تا آب خاطره انگیزترین شهر ابدی ، آب فونتانا دی تروی Fontana di Trevi را کشف کند. در این مرحله ، او تأثیر خاص رنگی را که آب قیمتی با آن باید جریان می یابد راپیدا کرد ، رنگی که حتی می تواند با آلودگی ظاهر شود ، اما در سطح عمیق تری می تواند روی ستونها منعکس شود و استحکام آنها را تقویت می کند: این رنگ "گلیکو"بود (آبی سبز ). برای ایجاد جلوه دلخواه ، قسمتهای رنگی با کمی خاك و لایه ای نازك از رزین و... ترکیب کرد تا به سطح آب نمادین ظاهر حرکتی داده شود. سکوهایی که از زیر آن روشن شده و با روکش جدید پوشانده شده اند ، تا حدی برای روشن کردن ستون های کاذب با سرستون های عظیم مورد استفاده قرار می گیرند. قفسه های این نمایشگاه با نشان دادن قطعاتی از دیوارهای اصلی سالن های بدنسازی حمام، به جای ساخت و ساز صرف ، حس همان مکان تاریخی را در ذهن ایجاد می کند.
برای راحتی 6000 تا 8000 نفری که هر روز از این مجتمع بازدید می کنند همه چیز فراهم است. وسایل مرمری نیز در سال 1996 از جاهای مختلف بازگردانده شد این قطعات با ارزش از ترس سرقت وبه مدت 16 سال در زیر زمین نگهداری شدند تا اینکه دوباره بتوانند به مردم عرضه شوند

گزارش و تحقیق : دکتر ونوشه شکری

سایت موزه ها، محوطه های باستانی و سایت های تاریخی را در برمی گیرند که فصول مختلف کاوش های باستان شناسی را طی کرده اند و هدف از آن معرفی برخی از آثار مورد نظر است و آنچه در این رابطه با اهمیت به نظر می رسد در درجه اول، نوع معرفی و کیفیت های آن و نیز ابزارهایی است که در این معرفی مورد استفاده قرار می گیرند و بعد از آن، دسته بندی آثار تاریخی ؛ به ویژه آن دسته از آثاری که در محدوده این طرح قرار می گیرند. سایت موزه در یک تعریف کلی به موزه هایی اطلاق می شود که در محل و ترکیب با یک محوطه(سایت) تاریخی شکل گرفته، البته تنها به موزه هایی که مرتبط با آثار تاریخی و باستانی است اطلاق نمی شود، بلکه طیف گسترده ای از جمله محیط و منظر پیرامونی آثار را نیز شامل می شود.

یک سایت موزه باستان شناختی به عنوان خانه – موزه ای است که مواد و اشیاء کشف شده از کاوش های باستان شناختی یا سایر پژوهش های روشمند را به نمایش می گذارد. بنابراین یک سایت موزه باستان شناختی می تواند یک موسسه غیر انتفاعی دائمی برای ارائه خدمات به جامعه و توسعه آن تلقی شود که می تواند در مکان محوطه باستان شناختی یا کنار آن تاسیس شود. یک سایت موزه باستان شناختی از مدارک، پژوهش ها، میراث فرهنگی منقول یک اجتماع و همچنین آثاری که در نتیجه کاوش یا بررسی باستان شناسی بدست آمده است؛ با اهداف حفاظت، مستند سازی، مطالعه، تفسیر و آموزش، اداره و مدیریت می شود.

یکی از این سایت موزه ها آکروپولیس است که توجه به نوع استفاده از این سایت موزه می تواند راهگشای خوبی برای کسانی باشد که به میراث فرهنگی کشور توجه داشته وبه آن می پردازند.

آکروپولیس

از قرن نوزدهم گزارشاتی که در مورد پارتنون ، توسط باستان شناسان، معماران، سیاستمداران و روشنفکران تهیه شده بود، غالبا آن را به عنوان یک بنای یادبود توصیف کرده اند گویی که از زمان باستان تاکنون هرگز تغییری نکرده است. بازسازی و تغییرات پارتنون سفید برای مدت زمان طولانی ادامه داشته است، حتی شواهد و داده های علمی نیز به وضوح تحول ساختمان را در گذشت زمان نشان می دهند. علیرغم اینکه قبلاً معلوم شده بود که این بنای تاریخی در طی ادوار،مورد استفاده های مختلف قرار گرفته است .نخستین موزه آکروپولیس در ابتدا در سال 1874 بنا به برنامه های پاناگیس کالکوس (78- 1810) ساخته شد و آثار باستانی و یافته های باستانی از محل آکروپولیس در آن قرار گرفت. به زودی آشکار شد که موزه اولیه ساخته شده برای نمایش همه اشیاء به اندازه کافی بزرگ نیست. تمهیدات بعدی در اواخر قرن نوزدهم به آن اضافه شد و بنای جدید جایگزین بنای قدیمی در سال 1953- 1956 شد. این بنا توسط پاتروکلوس کارانتینوس (763 - 1903) ساخته شده و در سال 1956 افتتاح شد. نمایشگاه دائمی آن در سال 1964 و زیر نظر باستان شناس و مسئول موزه آکروپولیس، یانیس میلیادیس (1875-1995) به پایان رسید.

سرانجام ، در سال 2000 ، مسابقه بین المللی برای طراحی یک موزه جدید ، برای آکروپولیس برگزار شد. برنده معمار سوئیسی مستقر در نیویورک برنارد تسوومی به همراه دفتر معماری محلی مایکل فوتیادیس بود که به یشنهاد او موزه جدید ساخته و در سال 2007 افتتاح شد ، درنهایت این مکان بعد از انتظار طولانی ، آتن را به یکی از مشهورترین اماکن باستانی جهان مبدل کرد.

یکی از مسائلی که معماران باید با آن کنار می آمدند و یکی از دلایل روند طولانی ساخت موزه در آن مکان ، وجود کاوش های باستان شناسی در محل بود. اگرچه این موزه در بالای آکروپولیس واقع نشده است ، اما چون در حاشیه جنوب شرقی آن قرار دارد ، اماکن مسکونی مهم با قدمت دوران برنز تا اوایل مسیحیت در منطقه ماکریانی،در محلی که برای ساخت موزه برنامه ریزی شده بود، کشف شد. براساس گفته های آرگیرو لوکاکی، موزه جدید آکروپولیس به عنوان یک مدار چند قطبی بین آکروپولیس ، جامعه معاصر یونان و موجودیت خودش عمل کرده و ابعاد فیزیکی و روانی هر یک را تجسم می کند

کاوش های در محل از طریق یک برش بزرگ که در تخته کف درست قبل از ورودی اصلی موزه ساخته شده قابل مشاهده است.

کاوش های باستان شناسی: سفر آغاز می شود

ساختمان موزه شامل سه سطح اصلی و یک اشکوب است. سازه مدرن "شناور" بر روی حفاری ها در همان محل ، با پشتیبانی از ستون های بتونی مسلح با دقت ساخته شده تا با محل حفاری تداخل پیدا نکند. می توان مکان باستان شناسی را تا حدودی زیرزمین واقعی ساختمان جدید دانست

این کاوش ها در حال حاضر در دسترس عموم قرار ندارد. با این حال ، بازدید کنندگان تا حدودی می توانند حفاری ها را از کف شیشه ای که در ورودی موزه بروی آن ساخته شده، مشاهده کنند. قرار است که در آینده نزدیک به طور کامل در دسترس عموم قرار گیرد.طبقه همکف شامل لابی ، فضاهای نمایشگاه موقت ، خدمات بازدید کننده و سالن اجتماعات است. ارتباط بصری با کاوش ها باعث می شود تا این سطح اولین مرحله از یک سفر تاریخی باشد که معمار تسوومی هنگام طراحی معماری موزه با دقت آن را برنامه ریزی کرده است.

نمایشگاه دائمی: یک سفر مدور در فضا و زمان

موزه آکروپولیس مجموعه ای خارق العاده از مجسمه ها را در خود جای داده است ، که از یونان باستان تا دوران روم و تا حدود پانزده قرن قدمت دارد که در پنج لایه به ترتیب زمان قرار دارد.

بازدیدکنندگان از طریق یک رمپ شیشه ای بزرگ ، مشرف به کاوش های زیرین و هم مرز با آثار باستانی کشف شده در دامنه آکروپولیس ، به سطحی می رسند که در آن نخستین گالری مختص به دوره "آرکائیک" ازدوره هنری یونان و نمایشگاه های باستان شناسی آن را نشان می دهد.

سپس ، از طریق یک راه پله ، مسیر بازدید تا بالاترین سطح موزه ادامه می یابد ، که در آن گالری پارتنون قرار دارد و مسیر حرکت بازدیدکنندگان به گونه ای طراحی شده که مطابق با مسیر حرکت در پارتنون است و مجسمه های مرمری نیز آنگونه چیده شده اند که در همان ابتدای ساختشان در معبد قرار داشتند.

کتیبه معروف پارتنون در قلب گالری به نمایش گذاشته شده است. بخشی از قطعات این کتیبه اصل و بخش دیگر آن در لندن ساخته شده است .

از طریق پنجره های بزرگ ، آثار هنری آکروپولیس و پارتنون رابطه مستقیمی برقرار می کنند.از سطح بالای موزه ، مسیر ادامه می یابد ، به مرور زمان پیش می رود و به سمت پایین می رود ، جایی که آثار مربوط به دوره کلاسیک روم نمایش داده می شوند ، درنهایت به طبقه ورودی باز می گردند و بدین ترتیب مسیر حرکت نمایشگاه در فضا و زمان به اتمام می رسد.

یک ساختمان پر از نور روز

استفاده از نور روز با دقت برنامه ریزی شده و یک مؤلفه اساسی در طراحی توسط معمار تسومی بوده است.از آنجا که موزه آکروپولیس ، تا حد زیادی موزه مجسمه ها است و با توجه به اینکه می توان بسیاری از آثار را از همه طرف مشاهده کرد، به نورپردازی مناسب نیازمند بود راه حل ارائه شده توسط معماران این بود كه نورپردازی پراكنده محیطی را از طریق مجموعه ای از دهانه ها با شیشه كامل در كل محیط گالری ها اجرا كنند. گالری پارتنون نیز توسط چراغهایی روشن شده است. برای جلوگیری از گرم شدن بیش از حد از تابش شدید خورشید ، به ویژه در تابستان ، چنین دهانه هایی با عایق شیشه ای بسیار کارآمد مجهز شده بودند.

برنامه ها و خدمات موزه

موزه آکروپولیس ، نمایشگاه های موقت ، تورهای مشخص و فعالیت های آموزشی را برگزار می کند. در کنار فضاهای نمایشگاهی ، ساختمان موزه ، شامل یک سالن اجتماعات ، یک فروشگاه ، یک کافه و یک رستوران با یک تراس پانوراما با مشرف به آکروپولیس است.

افتتاحیه نمایشگاه گروهی هنر های تجسمی "در زمان ما" با گالری گردانی کیان دخت صادقی یام ، روز جمعه ٩ اسفند ماه ١٣٩٨ ، ساعت ١٧ در گالری خانه عکاسان جوان برگزار شد.

علیرضا مهران از اجرای نمایش «هوس و هفت دقیقه» که اقتباسی ایرانی از نمایشنامه معروف «اتوبوسی به نام هوس» است، با بازی فرزاد حسنی در عمارت نوفل لوشاتو خبر داد.

محمد خدادی (معاون مطبوعاتی وزیر ارشاد) اظهار داشت: به علت سرمایه‌گذاری مطبوعات ایران بر یارانه‌های نفتی و جذب آگهی از بنگاه‌های مختلف، سرمایه‌گذاری روی مخاطب و فروش روزنامه، به فراموشی سپرده شده است.

برگرفته از روایت دینی در راستای ترویج فرهنگ دینی مذهبی(شهادت) در راستای به تصویر کشیدن الگوی رفتار مذهبی در جوانان این مجموعه با به کار گیری هنرمندان حرفه ای سعی در ایجاد یک اپیزودی هنری ۲۰ قسمته در قاب تلویزیون می نماید.